Sinaasappelorzo maken begint met het kruiden van het gehakt met knoflook, Italiaanse kruiden, uienpoeder, paprikapoeder, gedroogde tijm, zout en peper. Voeg twee in melk geweekte witte boterhammen toe, kneed alles goed door elkaar en draai er kleine gehaktballetjes van. Bak de balletjes rondom bruin en haal ze vervolgens uit de pan. In hetzelfde bakvet fruit je een fijngesneden ui en 3 fijngesneden teentjes knoflook, waarna de orzo kort wordt meegebakken. Schenk er kippenbouillon bij en laat de pasta zachtjes koken.
Na ongeveer 10 minuten voeg je kookroom, het verse sinaasappelsap en de geraspte sinaasappelschil toe. Een beetje mosterd en honing zorgen ervoor dat het frisse van de sinaasappel niet te veel overheerst. Vervolgens roer je er de Parmezaanse kaas en een klontje boter door, zodat de saus romiger wordt. De gehaktballetjes gaan terug in de pan en mogen nog enkele minuten meegaren. Als laatste strooi je er wat gedroogde peterselie overheen.
De combinatie van sinaasappel en gehakt lijkt misschien wat ongebruikelijk, maar juist het contrast tussen het hartige vlees en de frisse citrussmaak maakt dit gerecht interessant. Orzo is een pastasoort die eruitziet als rijst, maar gemaakt wordt van tarwe. Tijdens het garen geeft de pasta zetmeel af aan het kookvocht, waardoor je een gebonden saus krijgt zonder bloem of maïzena te gebruiken. De sinaasappel zorgt voor frisheid, terwijl de room en kaas de smaken bij elkaar brengen.
Hoe sinaasappelorzo maken?
Ingrediënten
- 500 gram half-om-half gehakt
- 2 kleine witte boterhammen zonder korstjes
- 100 milliliter melk om de broodjes in te weken
- 2 teentjes knoflook
- 2 eetlepels Italiaanse kruiden
- 1 theelepel uienpoeder
- 1 theelepel paprikapoeder
- 1 theelepel gedroogde tijm
- 1 theelepel zout
- Versgemalen zwarte peper naar smaak
- 1 eetlepel olijfolie om in te bakken
- 320 gram orzo
- 1 middelgrote ui
- 3 teentjes knoflook
- 700 milliliter kippenbouillon
- 200 milliliter kookroom
- 80 milliliter versgeperst sinaasappelsap
- Fijngeraspte schil van 1 sinaasappel
- 1 theelepel mosterd
- 2 theelepels honing
- 40 gram geraspte Parmezaanse kaas
- 20 gram roomboter
- Versgemalen zwarte peper naar smaak
- 1 theelepel gedroogde peterselie
Benodigdheden
- Hapjespan met dikke bodem, met deksel
- Kom (klein)
- Kom (groot)
Bereiding
- Snij de korstjes van de 2 witte boterhammen, scheur ze in kleine stukken en doe ze in een kom. Schenk de melk eroverheen en laat het brood ongeveer 5 minuten weken. Het brood moet voldoende vocht opnemen om zacht te worden. Knijp daarna eventueel overtollige melk voorzichtig uit het brood.
- Prak het geweekte brood met een vork tot een samenhangende massa.
- Doe het gemengde gehakt in een ruime kom.
- Pel de twee teentjes knoflook en pers ze boven het gehakt uit. Voeg vervolgens de Italiaanse kruiden, het uienpoeder, paprikapoeder, de gedroogde tijm, het zout en de zwarte peper toe.
- Schep ook het geweekte brood erbij.
- Kneed het gehakt met schone handen totdat alle ingrediënten goed verdeeld zijn. Kneed niet onnodig lang, maar zorg wel dat het brood volledig door het vlees is opgenomen.
- Door het mengen komen vleeseiwitten vrij die voor binding zorgen. Daardoor blijven de balletjes tijdens het bakken beter bij elkaar.
- Verdeel het gehaktmengsel in ongeveer 20 tot 24 gelijke porties.
- Rol iedere portie tussen je handpalmen tot een klein gehaktballetje. Maak ze niet te groot, want ze moeten straks nog enkele minuten in de orzo kunnen meegaren. Probeer de balletjes ongeveer even groot te maken. Dan worden ze tijdens het bakken gelijkmatig gaar.
- Leg de gevormde gehaktballetjes op een bord en zet ze even apart.
- Verhit de olijfolie in een ruime hapjespan op middelhoog vuur.
- Leg de gehaktballetjes voorzichtig in de pan en laat ze eerst even bakken voordat je ze omdraait. Zo krijgt het vlees de kans om een bruine korst te vormen.
- Draai de balletjes vervolgens regelmatig totdat ze rondom goed gekleurd zijn. Ze hoeven op dit moment nog niet volledig gaar te zijn, want ze gaan later opnieuw in de pan. Wel moeten ze stevig genoeg zijn om hun vorm te behouden.
- Schep de gehaktballetjes uit de pan en leg ze op een schoon bord. Bewaar het bakvet en de bruine aanbaksels in de pan.
- Pel de ui en snij deze in kleine blokjes.
- Pel ook de 3 overgebleven teentjes knoflook en hak ze fijn.
- Zet de hapjespan met het achtergebleven bakvet opnieuw op middelhoog vuur.
- Voeg de fijngesneden ui toe en fruit deze ongeveer 3 minuten totdat hij glazig begint te worden.
- Schraap ondertussen met een houten spatel voorzichtig over de bodem van de pan. De bruine aanbaksels van het gehakt bevatten veel smaak en willen we straks in de saus verwerken.
- Voeg vervolgens de knoflook toe en bak deze nog ongeveer 30 seconden mee.
- De knoflook moet beginnen te geuren, maar mag niet donkerbruin worden.
- Doe de droge orzo bij de ui en knoflook.
- Roer de pasta ongeveer 1 minuut door de pan, zodat de korrels met een dun laagje bakvet worden bedekt. Dit kort meebakken lijkt op de tostatura die je bij risotto gebruikt. Je verwarmt de pasta voordat het kookvocht wordt toegevoegd en laat hem een gedeelte van de smaken uit de pan opnemen.
- Blijf ondertussen roeren om te voorkomen dat de kleine pastakorrels aan de bodem vastbakken.
- Schenk de 700 milliliter kippenbouillon bij de orzo.
- Roer goed over de bodem van de pan, zodat alle aanbaksels loskomen en zich met de bouillon vermengen. Dit noemen we deglaceren.
- Breng de bouillon aan de kook en zet het vuur vervolgens lager.
- Laat de orzo ongeveer 10 minuten zachtjes koken. Roer regelmatig, vooral langs de bodem en de randen van de pan. Orzo kan tijdens het garen behoorlijk wat vocht opnemen. Houd daarom in de gaten dat er voldoende vloeistof aanwezig blijft. Voeg indien nodig een klein scheutje heet water toe.
- Was de sinaasappel goed en droog hem af.
- Rasp vervolgens voorzichtig de oranje buitenkant van de schil. Probeer zo weinig mogelijk van het witte gedeelte mee te nemen. Dat witte gedeelte bevat bitter smakende stoffen die de saus minder aangenaam kunnen maken.
- Pers daarna de sinaasappel uit en meet 80 milliliter sap af. Het verschil tussen sinaasappelrasp en sinaasappelsap is belangrijk. De rasp bevat aromatische oliën die een uitgesproken sinaasappelgeur geven, terwijl het sap vooral frisheid, vocht en wat natuurlijke zoetheid toevoegt.
- Wanneer de orzo ongeveer 10 minuten heeft gekookt, voeg je de kookroom toe.
- Schenk ook het sinaasappelsap erbij en roer de geraspte sinaasappelschil door de pasta.
- Zet het vuur laag en laat de saus rustig verder verwarmen. Laat het mengsel niet meer hard doorkoken, want een roomsaus met zuur kan bij te hoge temperaturen minder mooi binden.
- Roer regelmatig, zodat de orzo niet aan de bodem vastzet.
- Je zult merken dat de saus langzaam dikker wordt doordat de pasta verder zetmeel afgeeft.
- Roer de mosterd en honing door de sinaasappelorzo. De mosterd geeft een licht pittige ondertoon en de honing verzacht het frisse zuur van het sinaasappelsap.
- Proef de saus voordat je verdergaat. Het is niet de bedoeling dat de orzo zoet wordt. Je wilt de sinaasappel duidelijk herkennen, maar de hartige smaak van de kippenbouillon en het gehakt moet de boventoon blijven voeren.
- Voeg eventueel wat zwarte peper toe.
- Haal de pan kort van het vuur en voeg de geraspte Parmezaanse kaas en de roomboter toe.
- Roer langzaam totdat de boter gesmolten is en de kaas zich met de warme saus heeft vermengd. Dit lijkt op de mantecatura die bij risotto wordt toegepast. Door boter en kaas buiten het directe vuur toe te voegen, krijg je een zachtere, romigere binding. De saus moet nu soepel rondom de orzokorrels liggen.
- Is het geheel te dik geworden, voeg dan een klein scheutje warme bouillon of water toe. De orzo blijft namelijk ook na het koken nog wat vocht opnemen.
- Leg de aangebakken gehaktballetjes terug in de pan.
- Schep voorzichtig wat saus over de balletjes en zet de pan opnieuw op een laag vuur.
- Laat de gehaktballetjes ongeveer 5 minuten zachtjes meegaren in de sinaasappelorzo.
- Roer niet te krachtig, want dan kunnen de gehaktballetjes uit elkaar vallen en kan de orzo te zacht worden.
- Controleer of de gehaktballetjes volledig gaar zijn. Bij gemengd gehakt is een kerntemperatuur van ongeveer 72 graden een goede richtlijn.
- Proef een beetje orzo. De pasta moet gaar zijn, maar mag nog een lichte beet hebben.
- Controleer ook de saus. Die moet romig zijn en langzaam tussen de orzokorrels doorlopen wanneer je de pan iets schuin houdt.
- Is de saus te stevig, voeg dan een klein beetje warm water toe en roer voorzichtig door.
- Is de saus juist te dun, laat het gerecht dan nog heel kort op laag vuur staan. Houd er rekening mee dat de orzo tijdens het rusten vanzelf nog wat vocht opneemt.
- Verdeel de sinaasappelorzo over 4 diepe borden.
- Schep de gehaktballetjes bovenop en verdeel de romige saus gelijkmatig over de porties.
- Strooi de gedroogde peterselie over het gerecht.
- Serveer meteen. De orzo is het lekkerst wanneer de saus nog soepel is en de gehaktballetjes warm en sappig zijn.
Voedingswaarde
Heb je dit recept al eens geprobeerd?
Laat mij weten hoe het was!
De gouden chef-tip
Bij het maken van sinaasappelorzo zou ik vooral voorzichtig omgaan met de verhouding tussen bouillon, kookroom en sinaasappelsap. Orzo neemt tijdens het garen veel vocht op en geeft tegelijkertijd zetmeel af. Daardoor kan de saus binnen enkele minuten veranderen van soepel en romig naar behoorlijk stevig.
Voeg daarom niet alle extra vloeistof op gevoel toe, maar kijk steeds naar de textuur. De saus moet zich om de pastakorrels kunnen verdelen en mag niet als een dikke massa in de pan blijven liggen. Bak de gehaktballetjes bovendien eerst goed bruin voordat je ze apart legt. De aanbaksels die daarbij ontstaan, vormen een belangrijke smaakbasis voor de orzo. Gebruik de sinaasappelrasp zorgvuldig, want daarin zit veel meer aroma dan in het sap. Voeg de boter en de kaas pas toe wanneer de pan van het vuur is gehaald. Daarmee voorkom je dat de saus onnodig vet wordt of de kaas gaat klonteren.
Nog een variatietip: sinaasappelorzo met venkelzaad en geroosterde amandelen. Voeg tijdens het fruiten van de ui een halve theelepel licht gekneusd venkelzaad toe. Venkel en sinaasappel combineren goed, omdat de anijsachtige smaak van venkel de frisse citrusaroma’s aanvult. Rooster daarnaast ongeveer 40 gram grof gehakte amandelen in een droge koekenpan en strooi deze pas bij het serveren over de orzo. De amandelen geven een krokante textuur tegenover de romige pasta en zachte gehaktballetjes.
Alternatieve ingrediënten
Heb je geen orzo, dan kun je andere kleine pastasoorten gebruiken, zoals risoni of kleine elleboogmacaroni. Risoni is overigens een andere benaming voor orzo. Bij grotere pastasoorten moet je rekening houden met een andere kooktijd en mogelijk een andere hoeveelheid bouillon. Je kunt ook risottorijst gebruiken, maar dan maak je eigenlijk een sinaasappelrisotto en moet je de bouillon geleidelijk toevoegen.
Gemengd gehakt kun je vervangen door rundergehakt, varkensgehakt of kipgehakt. Rundergehakt geeft een wat stevigere vleessmaak, terwijl kipgehakt zachter is en goed samengaat met sinaasappel. Gebruik je erg mager gehakt, dan is het extra belangrijk dat je de boterhammen goed laat weken, zodat de gehaktballetjes tijdens het bakken niet te droog worden. Voor een vegetarische versie kun je vegetarische balletjes gebruiken, al moet je die meestal korter laten meegaren.
Kippenbouillon kun je vervangen door groentebouillon. Daarmee wordt de smaak iets lichter, maar de sinaasappel komt vaak juist wat duidelijker naar voren. Heb je geen kookroom, dan kun je een kleine hoeveelheid slagroom gebruiken en deze eventueel verdunnen met wat extra bouillon. Crème fraîche kan ook, maar geeft een zuurdere saus. Gebruik daarvan liever wat minder, omdat de sinaasappel zelf al frisheid toevoegt.
Parmezaanse kaas kun je vervangen door Grana Padano of een andere harde, gerijpte kaas. Heb je geen roomboter, dan kun je de saus met een klein beetje olijfolie afwerken. De smaak wordt daarmee iets minder vol, maar de orzo blijft door het vrijgekomen zetmeel nog steeds romig. Voor de mosterd kun je zowel gewone fijne mosterd als grove mosterd gebruiken. Grove mosterd geeft wel wat meer textuur.
Heb je geen verse sinaasappel, dan kun je voor het sap eventueel ongezoet sinaasappelsap gebruiken. Je mist dan wel de verse rasp, die juist een belangrijk gedeelte van het aroma levert. Gebruik in dat geval eventueel een heel klein beetje geraspte citroenschil, maar wees voorzichtig, omdat citroen scherper smaakt. Honing kun je vervangen door een kleine hoeveelheid suiker of ahornsiroop. De gedroogde peterselie kun je eventueel vervangen door verse peterselie, die je pas vlak voor het serveren toevoegt.
Hoelang houdbaar?
Sinaasappelorzo is meteen na het bereiden het lekkerst. De orzo is dan nog ietwat vaster en de saus is soepel en romig. Tijdens het afkoelen blijft de pasta vocht opnemen, waardoor de saus dikker wordt en de orzo wat zachter kan worden.
In de koelkast kun je sinaasappelorzo met gehaktballetjes maximaal 2 dagen bewaren, mits je het gerecht na bereiding snel laat afkoelen en goed afgesloten bewaart bij maximaal 4 graden. Verdeel grote hoeveelheden bij voorkeur over ondiepe bakjes, zodat het sneller kan afkoelen. Zet de restjes binnen 2 uur in de koelkast.
Warm het gerecht bij voorkeur opnieuw op in een pan op een laag tot middelhoog vuur. Voeg een scheutje bouillon of water toe en roer voorzichtig totdat de saus weer wat soepeler wordt. Zorg dat ook de gehaktballetjes volledig door en door heet worden. Warm restjes bij voorkeur maar één keer opnieuw op.
Invriezen kan, maar de textuur verandert wel. De orzo kan na het ontdooien zachter zijn en de roomsaus kan wat vocht afscheiden en ietwat schiften. Voor de beste kwaliteit zou ik het gerecht ongeveer 1 maand in de vriezer bewaren. Verpak de volledig afgekoelde porties luchtdicht en vries ze zo snel mogelijk in.
Laat de bevroren sinaasappelorzo bij voorkeur in de koelkast ontdooien. Verwarm daarna rustig met een klein beetje extra bouillon. Door tijdens het verwarmen voorzichtig te roeren, kun je de saus vaak weer behoorlijk romig krijgen.
Wil je dit gerecht bewust voorbereiden, dan kun je ook alleen de gehaktballetjes invriezen. Maak de orzo met sinaasappel, room en kaas dan vers op de dag dat je wilt eten. Zo houd je de meeste controle over de garing van de pasta en blijft het frisse sinaasappelaroma beter behouden.
